Δευτέρα, 31 Μαρτίου 2014

Χαριστική βολή στη βιβλιαγορά

Πάει και η ενιαία τιμή του βιβλίου... Μετά την εξαφάνιση από τον ορίζοντα του ΕΚΕΒΙ, το -πρόσκαιρο;- πάγωμα της λειτουργίας της Biblionet, την αδυναμία παρουσίας της χώρας μας σε διοργανώσεις, όπως το Salon du Livre του Παρισιού ή τη διεθνή έκθεση παιδικού βιβλίου της Μπολόνια, ήρθαν να προστεθούν και οι διατάξεις του πολυνομοσχεδίου που αφορούν την απελευθέρωση της βιβλιαγοράς, ό,τι χειρότερο δηλαδή μπορούσαν να περιμένουν οι συγγραφείς, οι εκδότες και οι μικρομεσαίοι, ανεξάρτητοι βιβλιοπώλες.
Ο νέος νόμος προβλέπει τη διατήρηση της ενιαίας τιμής μόνο στα λογοτεχνικά βιβλία και μόνο για την πρώτη έκδοσή τους, αφήνοντας τόσα «παράθυρα» ανοιχτά που σχεδόν ακυρώνεται η πρακτική εφαρμογή του.
Ποια έργα θεωρούνται λογοτεχνικά, άρα και άξια προστασίας; Ποια βιβλία θα διατίθενται χωρίς μεγαλύτερη έκπτωση από 10% επί της λιανικής τους τιμής, είτε πωλούνται από συνοικιακά βιβλιοπωλεία είτε από αλυσίδες ή σουπερμάρκετ; Το πολυνομοσχέδιο παραπέμπει στον ορισμό που είχε δοθεί το '93, στο νόμο περί συγγραφικών δικαιωμάτων, όπου ως τέτοια αναφέρονται ενδεικτικά το διήγημα, η νουβέλα, το δοκίμιο, το κριτικό δοκίμιο, η βιβλιογραφία, καθώς και το θεατρικό, το ταξιδιωτικό και το θεατρικό έργο.
Τα δοκίμια
Αν δεχτούμε τον ορισμό του δοκιμίου όπως δίνεται στο λεξικό του Τριανταφυλλίδη -«φιλολογικό, επιστημονικό ή κριτικό κείμενο, με περιορισμένη έκταση, που πραγματεύεται ένα συγκεκριμένο θέμα χωρίς όμως να το εξαντλεί σε πλάτος και σε βάθος»- θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε το νόμο διασταλτικά και να θεωρήσουμε πως αγκαλιάζει κάθε επιστημονικό βιβλίο. Ωστόσο, κάλλιστα θα μπορούσε ν' αντιτάξει κανείς πως το πνεύμα του νόμου αναφέρεται στο δοκίμιο ως ελεύθερη πραγματεία γραμμένη με λογοτεχνικό ύφος και όχι στα εγχειρίδια που είναι γραμμένα σε αυστηρά επιστημονική γλώσσα. Οπότε;
Αντίστοιχα προβληματική είναι η ρύθμιση περί πρώτης έκδοσης, κι όχι μόνο επειδή άλλα βιβλία την εξαντλούν σε λίγες μέρες κι άλλα σε δέκα χρόνια. Οπως λέει χαρακτηριστικά η Εύα Καραϊτίδη, «ανοίγει ο δρόμος για να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει. Να τυπώνει, φέρ' ειπείν, την πρώτη έκδοση σε 500 αντίτυπα και τη δεύτερη σε... 49.500!». Η επικεφαλής της «Εστίας» δεν πρόκειται να μασήσει τα λόγια της στη διεθνή διημερίδα του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου της Γαλλίας, με τη συμμετοχή 60 επαγγελματιών απ' όλη την Ευρώπη την ερχόμενη βδομάδα, ούτε στην εκδήλωση της UNESCO που οργανώνει στις 23 Απριλίου η Ελληνίδα πρέσβειρα, Κατερίνα Δασκαλάκη, γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα και γενικότερα τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στο χώρο του βιβλίου.
«Ασχετοι»
Σύμφωνα με την Εύα Καραϊτίδη, «είναι φανερό πως οι νέες ρυθμίσεις, οι οποίες δίνουν τη χαριστική βολή στη βιβλιαγορά, αποφασίστηκαν από ανθρώπους που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με το βιβλίο. Απ' ό,τι μας μεταφέρουν οι συνεργάτες μας από διάφορα σημεία της χώρας, παντού επικρατεί πολύ άσχημη ψυχολογία. Οι βιβλιοπώλες είναι πανικόβλητοι και, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, δεν προχωρούν σε νέες παραγγελίες. Σκεφτείτε ότι μέχρι και το Public έβγαλε ανακοίνωση υπέρ της ενιαίας τιμής, υποστηρίζοντας πως η κατάργησή της θα δημιουργήσει αβάσταχτες συνθήκες ανταγωνισμού και θα βλάψει συνολικά τον εκδοτικό κλάδο. Εμείς βέβαια θα συνεχίσουμε να λειτουργούμε όπως και πριν, μ' όσα βιβλιοπωλεία θα έχουν απομείνει...».
Η αίσθηση που επικρατεί είναι πως μέσα σ' ένα εξάμηνο, ό,τι απέμεινε από το μέτρο της ενιαίας τιμής θα έχει καταργηθεί στην πράξη. Το παιχνίδι θα παιχτεί στα βιβλιοπωλεία, τα οποία θα ερμηνεύουν το νέο νόμο κατά πώς τα βολεύει και οι διαφορές τους με τους εκδότες για την τήρηση ή μη των διατάξεων περί ενιαίας τιμής θα λύνονται διά της δικαστικής οδού, για όσο τουλάχιστον διάστημα οι τελευταίοι θ' αντέχουν να ελέγχουν πανελλαδικά τι ακριβώς συμβαίνει.
Οπως αναφέρει ο Σταύρος Πετσόπουλος της «Αγρας» σε πρόσφατο άρθρο του στο γαλλικό περιοδικό «Livres Hebdo», παραμονές της ψήφισης του πολυνομοσχεδίου, «το βιβλίο στην Ελλάδα εκλαμβάνεται πλέον ως απλό καταναλωτικό προϊόν, χάνοντας το στάτους του ως πολιτιστικό αγαθό». Δεν είναι όμως μόνο η Γαλλία που ευαισθητοποιήθηκε για το θέμα, ακόμα η ένωση των Γερμανών εκδοτών και βιβλιοπωλών παρενέβη. Σε επιστολή του προέδρου της προς τον Αντώνη Σαμαρά επισημαίνεται πως «στις χώρες όπου το σύστημα της ενιαίας τιμής εγκαταλείφθηκε είδαμε τη μέση τιμή του βιβλίου να αυξάνεται. Μόνον οι λίγοι ευπώλητοι τίτλοι ρίχνονται στην αγορά σε μεγάλες ποσότητες και σε χαμηλές τιμές από τα σουπερμάρκετ ή άλλες μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Αποτέλεσμα αυτού είναι ο περιορισμός των επιλογών, λιγότεροι τίτλοι διατίθενται στους αναγνώστες σε ελκυστικές τιμές και το δίκτυο των βιβλιοπωλείων φθίνει. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι εύκολα αναστρέψιμη».
Σφοδρή αντίθεση
Απ' ό,τι φάνηκε ούτε οι προειδοποιήσεις των Γερμανών έπιασαν τόπο, ενώ και η πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ να ζητήσει τη σύγκληση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, απλώς υπογραμμίζει τη σφοδρή αντίθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης για τις δρομολογημένες εξελίξεις. Ενδιαφέρον ωστόσο παρουσιάζει και η σχετική ανακοίνωση του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Αττικής, στην οποία στηλιτεύεται η υποκρισία των «μεγαλοεκδοτών»-εργοδοτών τους, οι οποίοι ενώ κατακρίνουν τη νεοφιλελεύθερη λογική που διέπει το μέτρο της κατάργησης της ενιαίας τιμής, δεν παίρνουν καμία θέση για «το αίσχος της απλήρωτης εργασίας» και για «τη μεσαιωνική γαλέρα στην οποία επιβιβάζουν τους νέους εργαζόμενους». Οπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «οι μονοπωλιακές πρακτικές έχουν ήδη εμφανιστεί στο χώρο του βιβλίου εδώ και χρόνια με τη μορφή της απαίτησης για μεγαλύτερες εκπτώσεις, για πληρωμένους πάγκους και ράφια προβολής», ενώ όσο διάστημα εφαρμοζόταν η ενιαία τιμή, «αυτό δεν εμπόδισε ούτε τη συρρίκνωση του κλάδου ούτε τις απολύσεις ούτε τη μείωση μισθών».
** Να σώσουμε τη Biblionet
Πολύτιμο έργο υποδομής -το σημαντικότερο από την κληρονομιά του ΕΚΕΒΙ- και αναντικατάστατο εργαλείο για όλους τους επαγγελματίες αλλά και τους φίλους του βιβλίου, η Biblionet έχει πάψει να ενημερώνεται από τον περασμένο Φεβρουάριο κι ένας θεός ξέρει πότε και υπό ποιες συνθήκες θα πάρει και πάλι μπροστά η λειτουργία της. Εξ ου και η πρωτοβουλία του περιοδικού «The Book's Journal» ν' ανοίξει λίστα υπογραφών, μήπως και η κυβέρνηση δεήσει και δώσει το ταχύτερο δυνατόν μια λύση στο θέμα.
Οπως τονίζεται στο σχετικό κείμενο, χάρη στη δημιουργία της Biblionet, το 1998, καλύφθηκε ένα έλλειμμα τεκμηρίωσης πολλών δεκαετιών για τα μεγέθη και την κριτική αποτίμηση της εγχώριας βιβλιοπαραγωγής, αλλά από την πενταμελή ομάδα που την «έτρεχε» στο ΕΚΕΒΙ, το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού μόνο δύο εργαζόμενους μπορεί ν' απορροφήσει. Μ' άλλα λόγια, πρέπει να βρεθεί τρόπος χρηματοδότησής της, καθώς η επαναλειτουργία της biblionet αποτελεί επιτακτική ανάγκη.
Πηγή:http://www.enet.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου